Зӯроварӣ дар оила — мушкилоти ҷомеа

Оила яке аз муҳимтарин ниҳодҳои ҷомеа ба ҳисоб рафта, бояд барои ҳар як инсон ҷойи амн, муҳити меҳрубонӣ, эҳтиром, ҳамдигарфаҳмӣ ва дастгирӣ бошад. Ҳар як шахс ҳуқуқ дорад дар муҳити орому осуда ва бидуни тарсу таҳдид зиндагӣ намояд. Аз ин рӯ, зӯроварӣ дар оила яке аз масъалаҳои муҳими иҷтимоӣ буда, пешгирӣ ва бартараф намудани он вазифаи на танҳо аъзои оила, балки тамоми ҷомеа мебошад.

Зӯроварӣ дар оила танҳо латукӯб ё истифодаи қувваи ҷисмонӣ нест. Он метавонад дар шаклҳои гуногун, аз ҷумла ҷисмонӣ, равонӣ, иқтисодӣ ва ҷинсӣ зоҳир гардад. Таҳдид кардан, таҳқир намудан, дашном додан, тарсондан, паст задани шаъну шарафи инсон, маҳдуд намудани ҳуқуқу озодиҳо, назорати аз ҳад зиёди рафтору муносибатҳои шахс, маҳрум намудани аъзои оила аз маблағ ё воситаҳои зарурии зиндагӣ низ метавонанд ба зӯроварӣ мансуб бошанд.

Зӯроварӣ дар оила ба саломатии ҷисмонӣ ва ҳолати рӯҳии инсон таъсири манфӣ мерасонад. Дар натиҷаи зӯроварии ҷисмонӣ шахс метавонад ҷароҳат бардорад, ба саломатии ӯ зарар расад ва дар баъзе ҳолатҳо оқибатҳои он барои муддати дароз боқӣ монанд. Зӯроварии равонӣ бошад, метавонад боиси тарс, изтироб, асабоният, паст шудани боварӣ ба худ, эҳсоси танҳоӣ ва дигар мушкилоти равонӣ гардад.

Оқибатҳои зӯроварӣ махсусан ба кӯдакон таъсири ҷиддӣ мерасонанд. Ҳатто агар кӯдак бевосита мавриди зӯроварӣ қарор нагирад, шоҳиди ҷанҷол, таҳдид ё латукӯби байни падару модар будан метавонад ба ҳолати рӯҳӣ ва рафтори ӯ таъсири манфӣ расонад. Чунин кӯдакон метавонанд тарсу ҳарос, нооромӣ ва мушкилоти муносибат бо дигарон пайдо кунанд. Бинобар ин, кӯдак бояд дар муҳити солим, ором ва бидуни тарсу таҳдид ба воя расад.

Зӯроварии иқтисодӣ низ метавонад шахсро аз имконияти мустақилона зиндагӣ кардан маҳрум созад. Масалан, маҳдуд кардани дастрасӣ ба маблағҳои зарурӣ, назорати маҷбурии даромад, маҳрум кардан аз воситаҳои зарурии зиндагӣ ё монеъ шудан ба фаъолияти меҳнатӣ метавонад ба вазъи иҷтимоиву иқтисодии шахс таъсири манфӣ расонад.

Барои пешгирии зӯроварӣ дар оила, пеш аз ҳама, муносибатҳои байни аъзои оила бояд дар асоси эҳтиром, муҳаббат, эътимод, ҳамдигарфаҳмӣ ва масъулият ба роҳ монда шаванд. Ҳангоми ба миён омадани мушкилот ва ихтилофҳо бояд аз таҳқир, таҳдид ва истифодаи қувва худдорӣ намуда, масъалаҳо тавассути гуфтугӯ ва роҳи осоишта ҳал карда шаванд.

Тарбияи дурусти фарзандон низ дар пешгирии зӯроварӣ нақши муҳим дорад. Волидон бояд ба фарзандон эҳтироми ҳуқуқу озодиҳои дигарон, одоби муошират, меҳрубонӣ, масъулиятшиносӣ ва роҳҳои осоиштаи ҳалли баҳсҳоро омӯзонанд. Муносибати хуби волидон ба фарзандон метавонад барои ташаккули шахсияти солим ва муносибатҳои дурусти оилавӣ замина гузорад.

Дар пешгирии зӯроварӣ мақомоти давлатӣ, мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, муассисаҳои иҷтимоӣ, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва худи шаҳрвандон нақши муҳим доранд. Гузаронидани корҳои фаҳмондадиҳӣ, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии аҳолӣ, омӯзонидани фарҳанги муносибатҳои оилавӣ ва расонидани кӯмаки ҳуқуқӣ, тиббӣ, равонӣ ва иҷтимоӣ ба шахсони зарардида метавонад барои коҳиш додани ҳолатҳои зӯроварӣ мусоидат намояд.

Ҳар як шахс бояд донад, ки зӯроварӣ роҳи ҳалли мушкилоти оилавӣ нест. Бетафовутӣ нисбат ба чунин ҳолатҳо метавонад боиси вазнин шудани вазъ гардад. Шахсе, ки мавриди зӯроварӣ қарор гирифтааст, ҳуқуқ дорад барои ҳимояи ҳуқуқу манфиатҳои худ ба мақомоти дахлдор муроҷиат намояд ва аз кӯмаки зарурӣ истифода барад.

Пешгирии зӯроварӣ бояд аз оила оғоз гардад. Эҳтироми якдигар, муоширати солим, масъулияти тарафайн, тарбияи дурусти фарзандон ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ барои ташкили муҳити солими оилавӣ аҳамияти калон доранд.

Бунёди оилаи солим, таъмини зиндагии орому осуда, омода намудани ҷавонон ба ҳаёти мустақилонаи оилавӣ ва пешгирии вайроншавии оилаҳо яке аз вазифаҳои муҳими ҷомеаи муосир мебошад. Барои ин бояд корҳои тарбиявию фаҳмондадиҳӣ мунтазам ба роҳ монда шуда, ба масъалаҳои фарҳанги оиладорӣ ва муносибатҳои солими байни аъзои оила таваҷҷуҳи бештар зоҳир карда шавад.

Хулоса

Зӯроварӣ дар оила метавонад ба саломатии ҷисмонӣ, ҳолати рӯҳӣ, шаъну шараф, муносибатҳои иҷтимоӣ ва ояндаи инсон зарари ҷиддӣ расонад. Аз ин рӯ, ҳар як ҳолати зӯроварӣ бояд сари вақт пешгирӣ ва дар доираи қонун баррасӣ карда шавад.

Оилаи солим бояд бар пояи муҳаббат, эҳтиром, эътимод, ҳамдигарфаҳмӣ ва масъулияти тарафайн бунёд ёбад. Танҳо бо талоши якҷояи оила, ҷомеа ва мақомоти дахлдор метавон муҳити бехатару солими оилавиро таъмин намуд.

Котиби судии суди  н.Сангвор:                          Саидҷонзода А.Д.